Wijnclub:

2006: Sauternes en omstreken
Wanneer en Wie	12 december 2006 door Theo
Intro	Zoet, zoeter, zoetst, of zit er meer achter ? Wat een avondje zoet had moeten zijn viel al bij al nog best mee. Een belangrijke vaststelling: geenenkele wijn was 'plakkerig' zoet. Diegenen die drinkbaar waren, hadden allemaal voldoende zuren om de zoetheid te compenseren. Bij de ouwere rakkers waren, alhoewel ze vaak wat oxidatief waren, toch een paar meevallers. De amberkleurige Piada van 1975 was nog best te pruimen. De Sainte-Croix-du-Mont vergelijking was zeer interessant, maar de 1979 viel tegen. Zowel de Château Cailou als de Passion de Closiot wisten te bekoren, maar de echte parels kwamen met het uitstekende jaar 2001. Een dure, maar beslist de-moeite-waard avond.
De Wijnen	Naam Jaar AOC/DOC/ITG Type Prijs Producent Score 01a Château Haut-Valentin 2003 Cadillac Frankrijk Wit Doux Alc%: 14 12,39 Château Haut-Valentin Van Eccelpoel 14.5 01b Fleur de Cros 2001 Loupiac Frankrijk Wit Doux Alc%: 14 9,50 Château de Cros Carrefour <10 02 Château de Cérons 1981 Cérons Frankrijk Wit Doux Alc%: 0,00 Château de Cérons [Gekregen] <10 03a La Rame Réserve du Château 1996 Sainte-Croix-du-mont Frankrijk Wit Doux Alc%: 14 17,72 Château La Rame [Wijnboer Zelf] 15 03b La Rame Réserve du Château 1994 Sainte-Croix-du-mont Frankrijk Wit Doux Alc%: 14 17,28 Château La Rame Wijnmakelaarsunie 14 03c La Rame Réserve du Château 1979 Sainte-Croix-du-mont Frankrijk Wit Doux Alc%: 14 5,00 Château La Rame VinoGil 10 04 Château Piada 1975 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 0,00 Château Piada [Gekregen] 11,5 05 La Chapelle Saint Antoine 1984 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 0,00 La Chapelle Saint Antoine VinoGil kurk 06 Jean Dégaves 1980 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 13 7,50 Jean Dégaves VinoGil 11,5 07 Barton & Guestier 1981 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 15,00 Barton & Guestier VinoGil 11 08 Château Caillou 1986 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 13,5 17,00 Château Caillou VinoGil 14,5 09 Passion de Closiot 1995 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 14 33,76 Château Closiot [Wijnboer Zelf] 16 10a Château Petit Vedrines 2001 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 13,5 15,95 Château Petit Vedrines Carrefour 15,5 10b Château de Malle 2001 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 14,5 38,54 Château de Malle Van Eccelpoel 18 11a Château Guiraud 2001 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 13,5 49,95 Château Guiraud Van Eccelpoel 18 11b Château Guiraud 1996 Sauternes Frankrijk Wit Doux Alc%: 13,5 38,55 Château Guiraud [Wijnboer Zelf] 16
Achtergrond bij Sauternes	Appelletie De appellatie Sauternes ligt op de linkeroever van de Garonne, ongeveer 40 kilometer zuidoost van de stad Bordeaux. Sauternes is wereldwijd bekend om zijn zoete witte wijnen. De 2000 hectare wijngaard liggen als een enclave in het zuidelijk deel van de appellatie Graves. De wijngaarden liggen hoofdzakelijk op de westelijke oever van de rivier Ciron, die de westelijke grens vormt van de appellatie, evenals de appellatie Barsac. De Garonne vormt de noordelijke grens van de appellatie. Bodem De grindrijke, zanderige grond vormt grindrijke plateaus van alluviale origine, vermengd met klei en mergel. Het vruchtbare klimaat is uitermate geschikt voor de ontwikkeling van de Botrytis Cinerea, die de druiven aantast, de schil perforeert waardoor het water in de druif verdampt en de concentratie suikers toeneemt, terwijl de zuurgraad afneemt. De ochtendmist in het najaar bevordert de groei van de schimmel die de beroemde “edelrot” veroorzaakt, terwijl de warme zonnige middagen het proces van indrogen vervolmaakt. Druivensoorten De wijngaarden zijn beplant met drie toegestane druivensoorten. Sémillon (70%), waarvan de schil bijzonder gevoelig is voor de botrytis, geeft de wijn zijn smaak, Sauvignon Blanc (25%) geeft kracht en fruit, Muscadelle (5%) geeft aroma. Vinificatie De druiven, die rijk aan suikers zijn, worden zeer selectief met de hand geoogst als ze de juiste graad van super rijpheid hebben bereikt. De druiven worden langzaam en voorzichtig geperst, waarna het sap gedurende korte tijd wordt gelagerd om te klaren. De alcoholische gisting wordt voortijdig gestopt zodat niet alle suikers worden omgezet in alcohol, waardoor de wijn zijn karakteristieke hoge restsuikergehalte krijgt. Serveertip Schenk een gekoelde Sauternes bij fruit (perzik, abrikoos) of niet te zoet gebak. Nog spannender is de wijn te drinken bij een paté de foie gras of een roquefort. Mappen Sauternes & Barsac 2001 veelbelovend De producenten van Sauternes en Barsac zijn bijzonder opgetogen over hun wijnen van 2001. Sleutelwoord: een snelle en gelijkmatige botrytis. De oogst begon op 12 september in de vroeg rijpe terroirs van Sauternes en een week later in Barsac. Na een eerste, voorbereidende trie (plukgang) deed de botrytis zich in volle hevigheid voelen. Ongeveer 90% van de druiven werd er door overvallen. Opvallend was de snelheid en de homogeniteit waarmee de duiven aan concentratie wonnen. Dit was in hoge mate te danken aan het warme weer met maxima van tegen 30°C en wind uit het zuiden, zuidoosten en oosten. Het sprookje leek in het weekeinde van 22 en 23 september wreed verstoord te worden door de 30 mm regen die toen naar beneden kwam. Gelukkig kreeg men onmiddellijk daarna weer met drogende winden te maken, terwijl de botrytis zich binnen een paar dagen optimaal verder ontwikkelde. Al bij de tweede trie voor sémillon en de derde voor sauvignon konden daardoor druiven geplukt worden die voor vrijwel de volle 100% geschikt waren voor de productie van topwijnen. Voor Sauternes is een dergelijke snelheid van oogsten een uniek gegeven. Het laatste fruit werd uiteindelijk binnengehaald tussen 17 en 30 oktober. Over de kwaliteit van 2001 zijn de producenten ronduit lyrisch. In het officiële persbericht heet het: "Les vins sont grands, homogènes, concentrés et élégants, fruités et rôtis, le botrytis est bien présent. Les arômes sont complexes, confits et épicés, des nez de menthe fraîche et de poivre frais, du fruit en pagaille (in overvloed). Des vins nets et précis." cfr: Buy Your Wine, Bordeaux Map,
Classificatie & Jaargangen	De Classificatie De Sauternes is een klein district binnen de Graves. Het is al honderden jaren een gebied van witte wijn. In de 16e en 17e eeuw werden zware zoete muskaatwijnen geproduceerd. Tegenwoordig worden druiven aangeplant die beter bij het klimaat en de bodem passen. Het geheim van de Sauternes ligt echter niet in de druivensoorten of in de bodem. Door het aanwezige microklimaat van vocht en warmte ontstaat de bacterie Botrytis Cinerea, die in het najaar de druiven aantast. Tijdens dit rottingsproces, waarbij de druiven gezond blijven (pourriture noble = edele rotting), verliezen de druiven veel van hun vocht en neemt het suikergehalte in de vrucht toe. De druiven worden geplukt met speciale puntige scharen, zodat alleen de door nobele rotting aangetaste trossen en druiven kunnen worden geoogst. Van de druiven wordt een prachtige goudgele wijn gemaakt met smaakimpressies van abrikozen, perziken en honing. Omdat de rotting pas optreedt bij optimaal rijpe druiven vindt de oogst in de Sauternes veel later plaats dan in de rest van de Bordeaux. De kans op regen neemt later in het oogstseizoen toe en daardoor loopt men in de Sauternes het risico van mislukken van de oogst. Als de druif met edele rotting zich namelijk volzuigt met regenwater, loopt de smaak van de wijn dramatisch terug. Rendement max. 25 hectoliter per hectare. Hoe Château d'Yquem de beroemdste Sauternes werd… Bij een toevallig extreem late pluk in 1847 waren de druiven aangetast door pourriture noble (edele rotting). De druiven leverden een afwijkende wijn op die men toen niet op de markt wilde brengen. Toen de Russische groothertog Constantijn de wijn uit 1847 proefde, vond hij deze zo lekker dat hij er een vermogen voor bood. Het begin van de populariteit van de Sauternes. Een kunstschilder omschreef de kleur van Château d'Yquem als "het geel van Rembrandt waarvan men het geheim heeft verloren". De volgende Châteaus zijn als crus geclassificeerd: 1e crus 2e crus Yquem Sauternes Myrat Barsac La tour-Blanche Bommes Doisy-Daëne Barsac Lafaurie-Peyraguey Bommes Doisy-Dubroca Barsac Clos Bommes Doisy-Védrines Barsac Haut-Peyraguey Bommes Rabaud-Promis Bommes Rayne-Vigneau Bommes Arche Sauternes Suduiraut Preignac Filhot Sauternes Coutet Barsac Broustet Barsac Climens Barsac Nairac Barsac Guiraud Sauternes Caillou Barsac Rieussec Fargues Suau Barsac Rabaud-Promis Bommes Malle Preignac Sigalas-Rabaud Bommes Romer Fargues   Romer-du-Hayot Fargues   Lamothe-Despujols Sauternes   Lamothe-Guignard Sauternes Een overzicht van de jaargangen van 1961 tot 2004 (engelstalig) (cfr. Decanter) 1961 drink soon A small crop of well-concentrated wines 1962 drink soon Elegant, harmonious wines still drinking well 1963 drink now A very poor vintage with no wines of note 1964 drink now A few acceptable wines but most properties were plagued by rain at vintage time 1965 drink now A disastrous year 1966 drink soon Lean wines with high acidity 1967 drink soon Late-picked properties produced rich, full-bodied wines 1968 drink now No decent wines produced this year 1969 drink now One-dimensional wines with excessive acidity 1970 drink soon Ripe, luscious wines but lacking complexity 1971 drink soon Elegant, well-balanced wines which have aged well 1972 drink now Few wines of any distinction 1973 drink now Variable vintage of mostly light wines - Barsac fared best 1974 drink now A poor vintage producing a few, lean wines 1975 drink soon Late-picked wines were rich yet balanced and have aged very well 1976 drink soon A mixed vintage. The finest wines were rich and unctuous 1977 drink now The worst vintage of the decade 1978 drink soon Many wines lacked concentration but the finest were rich and well-structured 1979 drink soon Relatively light but elegant and charming wines 1980 drink now An under-rated vintage which produced a number of succulent wines 1981 drink soon Inelegant wines of moderate quality 1982 drink soon This vintage was spoiled by rain. Early-picking properties made a few rich wines 1983 drink soon A very late vintage produced some truly classic wines 1984 drink now A small crop of light wines 1985 drink soon Fresh, fruity wines without much botrytis character 1986 drink soon Many rich and complex wines 1987 drink now A small vintage of light, short-lived wines 1988 drink soon An outstanding vintage with a large number of richly classic wines 1989 keep An excellent vintage of power and concentration 1990 keep A very fine vintage; the best are sensational 1991 drink soon A very small vintage with few noteworthy wines 1992 drink soon A poor vintage in which very little wine was produced 1993 drink soon Very heavy rain ruined this vintage 1994 drink soon An indifferent vintage of irregular quality 1995 keep A classic vintage with many very fine wines 1996 keep A high quality vintage with rich and concentrated wines 1997 keep The finest vintage since 1990. Many excellent wines 1998 keep Rain caused problems throughout the vintage but a number of excellent wines were produced nevertheless 1999 keep A very fine vintage of classic quality 2000 drink soon Little botrytis: 2000 in Sauternes will be inferior to 1999 and the great 2001 2001 keep A very great vintage, with wonderful succulence and aromatic complextity. 2002 drink now Light with little botrytis so drink early 2003 keep From the best estates, ripe, powerful, concentrated sweet wines with excellent botrytis expression and aging potential; watch out for flabby wines from lesser estates 2004 keep Balanced wine rich in botrytis from better producers who selected for noble rot affected fruit cfr: Classificatie Sauternes wijnen
Sainte-Croix-du-Mont Loupiac Cadillac	Het goud van de overzijde Sauternes heeft een klinkende maar ook dure naam. Er zijn in de directe omgeving echter nog andere wijnen van hetzelfde type. Sommigen kunnen een gemiddelde Sauternes kwalitatief de baas. Ons verhaal begint met het beekje "Le Ciron" dat diep in de oneindige bossen van Les Landes (Zuidwest Frankrijk) ontspringt. Op zijn lange reis in de schaduw van de bossen wordt het een smal en diep riviertje waarvan het water ijskoud blijft. In de Pyreneeën ontspringt een andere rivier: de Garonne. Tijdens zijn trage ondiepe reis door het Zuidfranse land wordt het water flink opgewarmd. Bij het dorpje Barsac ontmoeten de twee elkaar. Het ijskoude water van de een en het warme water van de ander vermengen zich. Hierdoor ontstaat met name in de herfst een zeer zware ochtendmist. Gastronomisch belangrijk? In dit geval wel degelijk. De dikke ochtendmist, gekoppeld aan de hete herfstzon in de namiddag, heeft een specifieke terroir doen ontstaan. De schimmel Botrytis Cinerea voelt zich namelijk zeer gelukkig bij deze condities en zorgt ter plaatse voor een edele rotting van de rijpe druiven. De druiven verschrompelen: het aanwezige sap verdampt waardoor een zeer hoge concentratie aan suikers en smaakstoffen overblijft. Degene die van deze omstandigheden altijd het meest geprofiteerd heeft, is Ch. d'Yquem. Met een goed marketingbeleid wist het Château zich, en daarmee de gehele wijngaard van Sauternes, op de wereldkaart te zetten. De prijzen voor een fles Sauternes zijn echter astronomisch hoog, reden genoeg om naar goede alternatieven uit te zien. In de regio hoef je daar niet lang naar te zoeken. Pal aan de overkant In de directe omgeving van waar de ochtendmist ontstaat, mogen verschillende dorpen zich tot de AOC Sauternes rekenen: Barsac, Sauternes, Bommes, Fargues en Preignac. De gemeente Barsac heeft ook nog een eigen AOC Barsac, maar die wordt slechts zelden gebruikt want de klinkende naam "Sauternes" brengt op de wereldmarkt meer op. Pal aan de overkant van de rivier de Garonne, dus op nog geen honderd meter afstand, tiert de Botrytis net zo welig. Waarom zijn de drie betreffende gemeentes Sainte-Croix-du-Mont, Loupiac en in mindere mate Cadillac dan zo veel minder bekend? Met name van AOC Sainte-Croix-du-Mont zou je een wereldreputatie mogen verwachten, vanuit de wijngaarden van dit lieflijke dorpje kan je Ch. d'Yquem zien liggen. De relatieve onbekendheid heeft vooral te maken met het verleden. Tot 40 jaar geleden produceerden de boeren bijna uitsluitend voor de plaatselijke coöperatie die de volledige productie "en vrac" (in bulk) aan Bordelese wijnhandelaren verkocht. De wijnplas verdween anoniem in de massa, de naam Sainte-Croix-du-Mont stelde dus niets voor. Veertig jaar geleden ging de coöperatie dicht. Het was de plaatselijke wijnboer Roland Sessacq die in 1954 de eerste was om zijn wijn op fles te brengen. Al zijn collega's zouden hem later volgen. Oude oesters Sainte-Croix-du-Mont is een lieflijk dorpje dat op een hoog plateau is gebouwd. Het kerkje, waarvan delen nog uit de Romeinse tijd stammen, en het middeleeuwse kasteel zijn op de rand van een afgrond gebouwd en kijken uit over de rivier en het Sauternes-dal. Het dorpje lijkt te slapen, maar schijn bedriegt. Want de 450 hectares grote wijngaard wordt door 80 wijnboeren met de grootste zorg bewerkt. Uniek aan de steile heuvel waarop Sainte-Croix gebouwd werd, is dat hij bijna volledig uit oesterschelpen bestaat, overblijfselen uit een lang verleden. Vanaf het kerkpleintje kan je via een stijl trapje naar de ingewanden van de heuvel om deze miljoenen jaren oude fossielen te bezichtigen. De oesterfossielen spelen uiteraard ook op de wijngaard een grote rol. In de keirijke kleigrond overheerst de kalk, bij het ploegen van de grond komen hier en daar oesters aan de oppervlakte. Monsterkarwei Wat gebeurt er op de 450 hectares grote wijngaard precies? Er zijn drie druivenrassen aangeplant: de Sémillon (85%), de Sauvignon (12%) en de Muscadelle (3%). De wijngaard wordt zorgvuldig onderhouden, het wordt pas echt spannend wanneer de eerdergenoemde herfstmist zijn werk doet. De botrytis-schimmel nestelt zich op de druiven en doet zijn ogenschijnlijk vernietigende werk dat zo op prijs wordt gesteld. De druiven worden aangetast en schrompelen onder de hete herfstzon. Vanaf eind september, begin oktober vindt de oogst plaats die 5 tot 9 weken duurt. Zes tot acht keer wordt de wijngaard opnieuw geoogst, waarbij telkens de meest mature druiven met de hand worden geselecteerd en geplukt. Het is een monsterkarwei, deze langdurige oogst. Maar het spreekt voor zich dat bij het persen van de druiven een zware, bijna stroperige jus ontstaat met een zeer hoog suikergehalte. De fermentatie geschiedt in kleine volumes en zeer langzaam, minstens een maand. Vervolgens rijpt de jonge wijn minstens tot zijn derde jaar, hetzij in cuves, hetzij op eiken, waarbij gedurende de eerste twee jaar verschillende sous-tirages plaatsvinden. Het gevolg is een likoreuze wijn die aan gedroogde rozijnen, rijpe abrikozen en perziken en aan bloemen als acacia en kamperfoelie refereert. Een echte Sainte-Croix-du-Mont heeft dan nog een lange weg te gaan, want hij mag vlotjes vijftig, zestig of zeventig jaar oud worden zonder zijn oorspronkelijke frisse toets te verliezen. Château Lousteau Vieil Zoals binnen elke appellatie zijn er kwaliteitsverschillen te bespeuren. De ene boer houdt zich nu eenmaal aan de minimumeisen, de andere gaat veel verder dan dat. Zo mag de opbrengst voor zoete wijnen 38 hl/ha bedragen. Enkele boeren hanteren nog steeds de aloude hoge snoeiwijze die zo'n opbrengst kan geven. Veruit de meeste boeren bekommeren zich meer om kwaliteit en hun opbrengst ligt zelden hoger dan zo'n 24 hl/ha, dus ongeveer gelijk aan die in Sauternes. Het wijnhuis dat wij bezoeken is een der allerbeste binnen de appellatie: Ch. Lousteau Vieil. We hadden er al mee kennis gemaakt, want vorig jaar ontmoetten we de kasteelvrouwe, Martine Sessacq, op de horecabeurs in Maastricht. Het Château ligt op het hoogste punt binnen de gemeente, op 118 meter. Maar niet alle wijnstokken staan binnen handbereik: de 20 hectares licoreux (zoete wijn) zijn verdeeld over 22 grotere en kleinere perceeltjes, overal binnen de gemeentegrenzen. Het uitzicht vanuit het Château is adembenemend. Lousteau Vieil is een oud familiebedrijf, dat vier generaties geleden werd opgericht door boerenknecht René Sessacq die in 1845 een perceeltje voor zichzelf kocht. Martine, die van plan is om begin volgend jaar weer naar Maastricht te komen, laat ons verschillende jaargangen proeven, zowel jonge licoreux als stokoude. In de Cuvée Tradition 1999 lijkt van tropisch fruit en zelfs kokos gemaakt, de Cuvée Grains Nobles uit hetzelfde jaar hebben abrikoos, ananas, perzik, amandel en pruim de overhand, hetgeen zich in de eindeloze afdronk voortzet. Wanneer we daarna een 1976 proeven, blijkt deze zijn jeugdige frisheid allerminst verloren te zijn. Alleen de diepe kleur verraadt een zekere ouderdom. De wijnstokken van Lousteau Vieil zijn gemiddeld oud, honderd jaar is hier geen zeldzaamheid. Waar sommige andere boeren al na 40 jaar over vieilles vignes spreken, blijkt dat hier een jeune. Engeltjes Het gemiddelde suikergehalte van de most bedraagt op Lousteau Vieil zo'n 12 g/l. In zeer goede jaren kan dit oplopen tot 19 g/l. In 2001 gebeurde het extreme: er werd toen zelfs 23 g/l suiker gemeten, waardoor in de wijn 8 g/l suiker resteerde. Martine Sessacq: "De kwaliteit van 2001 is monumentaal, maar daar staat tegenover dat de opbrengst relatief laag is. De engeltjes hebben 30% opgedronken". Waarmee ze met engeltjes de Botrytis bedoelt. En in slechte jaren? Martine is daar eerlijk en open in. De AOC-voorschriften staan in zo'n geval toe om 2 g/l suiker toe te voegen. De veelal kleine boeren zouden een slecht jaar anders niet kunnen overleven. Let dus goed op het jaar wanneer u een fles licoreux koopt, dat geldt niet alleen voor een Sainte-Croix. Van de eiken vaten wordt jaarlijks een kwart vervangen. Meer nieuw hout is niet nodig bij deze subtiele wijn met zijn trage gisting. Hout mag in een licoreux nooit overheersen, zelfs niet duidelijk aanwezig zijn. Het leven van een wijnboer is ook in Sainte-Croix-du-Mont niet gemakkelijk. De specifieke terroir met zijn herfstmist kan dan voor unieke wijneigenschappen zorgen, het specifieke kan zich ook van kwade kanten laten zien. Zo bestaat er in de terroir een vlindertje of motje dat een zuur in een druif kan spuiten. Binnen een etmaal is de hele druiventros dan aangetast met aigre. Het bepalen van de oogstdatum is altijd riskant. Veel regen kan voor de botrytis funest zijn. Af en toe moet de wijnboer vanwege de weersverwachtingen besluiten om met de oogst te beginnen voordat de druiven volledig gebotrytiseerd zijn. Het suikergehalte en de kwaliteit zijn dan laag. Er zijn al meerdere wijnboeren failliet gegaan omdat ze één keer de verkeerde beslissing namen. Wie van de boeren is het koelbloedigst, raakt niet in paniek en heeft een zesde zintuig? Dat is meestal ook de beste boer. De bekendste Châteaus zoals Du Pavillon, La Rame en Lousteau Vieil hebben die talenten in huis. cfr: Sainte-Croix
Botrytis Cinerea	Edelrot, Pourriture Noble Er zijn verscheidene methoden om zoete wijn te bekomen. De interessantste wijze om zoete wijn te bekomen is door de methode van Botrytis “edelrot”; “Echte fijnproevers merken trouwens een duidelijk verschil tussen wijn van druiven die door edelrot zoeter geworden zijn en wijn van bv. gedroogde of bevroren druiven. Bij gedroogde of bevroren druiven veranderen zuren en suikers in dezelfde mate, terwijl bij edelrot er een selectieve wijziging is van beiden” Principe van ontstaan. Edelrot ontstaat doordat bepaalde witte druiven bij volle of overrijpheid worden aangetast door een schimmel Botrytis Cinerea. De aangetaste druiven verliezen vocht door verdamping, het sap wordt meer geconcentreerd en de samenstelling wordt gunstig gewijzigd door de groei van de schimmel. Benamingen voor wijn uit edelrot. Edelrot wijn (F: Pourriture noble, E: Noble rot, D: Edelfäule) is de term die gebruikt wordt door de kenners, de wijntelers en de oenologen, maar gewoonlijk niet op de flessen wordt vermeld; vermoedelijk omdat het woord “rot” de consumenten zou afschrikken. Tabel 1 geeft enkele benamingen gebruikt voor edelrot wijn in Frankrijk en Duitsland. Tabel 1. Enkele benamingen gebruikt voor zoete wijn. Sauternes & Barsac: genoemd naar de voornaamste productiestreek Vin doux (zoete wijn): omdat deze wijnen min of meer zoet zijn; (dit geldt echter ook voor andere productiemethoden). Vin liquoreux (likeurwijn): omwille van de licht zoete likeursmaak en het % alcohol. Vin moelleux (zacht, vol): omwille van de zachte smaak, zonder scherpe zuren. Vendanges tardives: d.w.z. late oogst, deze druiven worden nl. later geoogst. Grains nobles (edele druiven): dit verwijst naar een selectie van overrijpe druiven en impliciet naar de aantasting door Botrytis. Vin doré (vergulde wijn): omwille van de goud-gele kleur. Auslese (uitgelezen): geselecteerde zeer rijpe trossen, soms met Botrytis. Spätlese (laat uitgekozen): geoogst minstens 7 dagen na de normale oogst. Beerenauslese (bes-keuze): selectie van edelrot bessen (max. 2 à 3 maal in 10 jaar). Trockenbeerenauslese: selectie van droge edelrot bessen. Verscheidene van deze namen zijn fantasienamen die niet typisch zijn voor de productiewijze van deze wijn. De beste namen zijn deze die verwijzen naar de late oogst, de selectie van (over)rijpe druiven of gedroogde bessen. Wijngebieden waar men wijn uit edelrot kan produceren. In ideale omstandigheden mag er geen Botrytis-aantasting zijn tijdens de zomer maar alleen laat na volle rijpheid. Dit veronderstelt droog weder tijdens de zomer want hoge vochtigheid bevordert de schimmelaantasting. Optimaal is het als in oktober de nachten mistig worden en de dagen warm en zonnig. De schimmel ontwikkelt zich dan ‘s nachts, terwijl het vocht van de aangetaste druiven telkens verdampt overdag. Sommige wijngebieden zijn hiervoor zeer geschikt. De volgende tabel geeft enkele streken bekend om elk jaar edelrot wijn te maken (A) en ook enkele streken waar men dit sporadisch doet als het najaar gunstig is (B). Tabel 2. Wijngebieden waar men edelrot wijn produceert. A. Gebieden bekend voor regelmatige jaarlijkse productie: Sauternes & Barsac (zuidoostelijk van Bordeaux) en aan de overzijde van de Garonne meer dan 20 gemeenten rond Cadillac (tussen Baurech en St.-Maixant). Tokay in het Noord-Oosten van Hongarije. Coteau du Layon: een bijrivier van de Loire-Atlantique nabij Angers. B. Gebieden met meer sporadische productie: De Elzas en verscheidene Duitse wijngebieden. In Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika en wijngebieden in Noord- en Zuid-Amerika. In de gebieden met regelmatige productie heeft men vermoedelijk jaarlijks de meest gunstige weersomstandigheden om edelrot te bekomen en tegelijk om “grijsrot” te vermijden. Dit laatste is een ontwikkeling van de Botrytis-schimmel in ongunstige omstandigheden. Het feit dat edelrot kan bekomen worden in zo diverse streken laat vermoeden dat dit ook mogelijk is bij ons. Natuurlijk is het hier wel vochtiger, wat kouder en minder zonnig dan in de superieure Sauternes-streek maar daar zijn oplossingen voor. Dat in vele streken de wijnbouwers bij een gunstig najaar edelrot wijn trachten te bekomen wijst erop dat dit een wijn is van superieure kwaliteit en prijs. In een recente catalogus van een voornaam grootwarenhuis was de Gewurztraminer “vendanges tardives” of “grains nobles” ongeveer het dubbel van prijs in vergelijking met de droge Gewurztraminer van hetzelfde domein. Ook in de bekende gebieden zijn de omstandigheden niet alle jaren even gunstig en in Sauternes & Barsac beslissen sommige wijnbouwers in bepaalde jaren droge wijn te maken in plaats van "liquoreux”. Deze droge wijnen mogen dan niet de naam voeren “Appelation Sauternes Controlée”, maar worden verkocht als een “AC Bordeaux”. In Cadillac werd voor 22 gemeenten in 1973 een “appellation controlée” gecreëerd voor de productie van wijn uit edelrot. Edelrot is een wettelijke voorwaarde voor de “AC Cadillac”. Er zijn ongeveer 250 ha geregistreerd en toch wordt er weinig Cadillac “liquoreux” geproduceerd omdat de wijnbouwers niet het gepaste edelrot kunnen realiseren. De kennis om edelrot te bekomen behoort evenzeer tot het domein der managers in plantenziekten als tot de teelt van wijndruiven. Het is daarom dat veel wijnbouwers het moeilijk hebben om dit te realiseren en afhankelijk zijn van een toevallig gunstig najaar. Op de afdeling plantenziekten (departement gewasbescherming, centrum landbouwkundig onderzoek) heeft men dertig jaar onderzoek verricht naar de aantasting door Botrytis cinerea op allerlei planten. cfr: Inleiding tot Botrytis (Oswald Kamoen, 1997)
Links	http://sauternes.75cl.com/aoc_loupiac.htm http://sauternes.75cl.com/aoc_156ainte_croix_du_mont.htm http://www.Château-de-malle.fr/index.html http://www.Château-guiraud.fr/millesi/comment/com1996.html http://www.Château-guiraud.fr/actualit/actu00.html http://www.madrose.com/larameprint.html http://www.nergenshuizen.nl/nergenshuizen/sauternes/links.html